poniedziałek, 10 grudnia 2018

Najnowsze zdjęcia

Czaik jesienny (Metellina segmentata)



Gromada: Pajęczaki (Arachnida)
Rząd: Pająki (Araneae)
Rodzina: Kwadratnikowate (Tetragnathidae)
Rodzaj: Metellina
Gatunek: Czaik jesienny (Metellina segmentata)

  • Długość ciała: od 5 do 8 mm.
  • Występowanie: ogrody, skraje lasów, łąki, polany, pobocza dróg.
  • Pożywienie: owady, które wpadają do sieci.
  • Rozmnażanie: okres godowy przypada na wrzesień. Wtedy kilka samców czeka na krawędzi sieci, aż do pajęczyny wpadnie jakaś ofiara. Wówczas kopulują z samicą, która zajęta ofiarą nie zwraca takiej uwagi na otoczenie. Samica wytwarza kokon do którego składa jaja.
  • Okres występowania imago: cały rok.
  • Kiedyś zaliczany do rodziny krzyżakowatych.

 

Na podstawie:
Heiko Bellmann - "Pająki"
Internet

zdjęcia: ja

poniedziałek, 3 grudnia 2018

Biedronka mączniakówka (Psyllobora vigintiduopunctata)



Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Chrząszcze (Coleoptera)
Rodzina: Biedronkowate (Coccinellidae)
Rodzaj: Psyllobora
Gatunek: Biedronka mączniakówka (Psyllobora vigintiduopunctata)

  • Długość ciała: od 3 do 5 mm.
  • Występowanie: ogrody, łąki, parki, obrzeża lasów.
  • Pożywienie: larwa i owad dorosły żywi się mączniakami – grzybami pasożytującymi na liściach. Ta biedronka nie je mszyc!
  • Rozmnażanie: przeobrażenie zupełne. Samica składa jaja na liściach zaatakowanych przez grzyby. Dorosłe zimują ukryte w ściółce.
  • Okres występowania imago: cały rok.
  • Mączniakówka roznosi na roślinach zarodniki grzybów, przez co uważana jest za szkodnika.
  • Inna nazwa mączniakówki to kroszela. Wcześniejsza nazwa rodzajowa to Thea. Mączniakówka ma zawsze 22 kropki.




Na podstawie:
Roland Gerstmeier - "Chrząszcze"
Heiko Bellmann - "Atlas owadów
Jiri Zahradnik - "Przewodnik owady"

zdjęcia: ja

niedziela, 25 listopada 2018

Osy (Vespula i Dolichovespula)



Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Błonkówki (Hymenoptera)
Rodzina: Osowate (Vespidae)
Rodzaj: Vespula, Dolichovespula
Gatunek: Osa pospolita (Vespula vulgaris), Osa dachowa/niemiecka (Vespula germanica), Osa rudawa (Vespula rufa), Osa leśna (Dolichovespula sylvestris), Osa saksońska (Dolichovespula saxonica), Osa średnia (Dolichovespula media).

  • Rozpoznanie gatunku os nie jest takie proste. W Polsce jest 10 gatunków os właściwych. Rozróżnić je można po nadustku, a dokładniej po rysunku na nadustku. Trzeba więc się osie bardzo dokładnie i z bliska przyjrzeć, albo zrobić "zdjęcie-zbliżenie" głowy. Do tego często wzór na nadustku u samca i samicy tego samego gatunku, jest różny. Wzór pasów na odwłoku jest bardzo podobny, a często inny np. u królowej i robotnicy tego samego gatunku.
  • Długość ciała: od 10 do 20 mm., zależy od gatunku, królowa zawsze odrobinę większa niż robotnice i trutnie.
  • Występowanie: ogrody, otwarte tereny, lasy, parki, ludzkie osiedla, wszędzie bardzo częste. Osa pospolita w niektórych rejonach jest najczęściej występującym owadem.
  • Pożywienie: Dorosłe osy: nektar i pyłek lub spadź. Lubią też słodkie owoce (czereśnie, śliwki, gruszki, jabłka, jeżyny). Chętnie przylatują do źródeł słodkiego pokarmu. Również owady i padlina. Osy polują na muchówki, gąsienice itp. którymi karmią swoje larwy.
  • Rozmnażanie: przeobrażenie zupełne. Jaja u os składa tylko królowa (matka). Wszyscy mieszkańcy gniazda są jej potomkami.
    Budowa gniazda na przykładzie osy saksońskiej: Królowa zbiera włókna np. z palika ogrodzenia. Zeskrobuje szczękami skrawki drewna. Wydaje przy tym dźwięk, który można usłyszeć z nawet z pewnej odległości. Gniazdo zbudowane jest z celulozy – przeżutego drewna zmieszanego ze śliną owadów. Królowa najpierw z przeżutych włókien buduje małą miseczkę, która zawieszona jest na cienkim i elastycznym trzonie i przytwierdzona np. do drewnianej belki. Buduje szereg komórek plastra i składa do każdej jajo. Sama karmi pierwsze larwy. Buduje również kolejną otoczkę wokół gniazda aby je wzmocnić. Gniazdo nabiera kulistego kształtu z małym otworem wejściowym na dole. Gdy wylęgną się z nich robotnice, to one przejmują zadania związane z rozbudową gniazda, karmieniem kolejnych larw i zbieraniem nektaru. Królowa już tylko składa jaja. Pod koniec sezonu wylęgają się młode królowe i samce. Zimę przeżywają tylko zapłodnione królowe, które wiosną zakładają nowe kolonie.
  • Okres występowania imago: cały rok.
  • W gnieździe osy występują trzy kasty: królowa, robotnice, które wykonują wszystkie prace i samce, które wylęgają się w okresie rozrodu i ich jedynym zadaniem jest zapłodnienie młodych królowych.
  • Gniazda os:
    - Osa pospolita – buduje podziemne gniazda w korytarzach po kretach czy nornicach. Zakłada też gniazda na strychach, pod okapami domów, w otworach wentylacyjnych, w pustych ulach. Gniazdo buduje ze spróchniałego drewna, dlatego ma żółtawy kolor. Średnica gniazda osy pospolitej może osiągnąć prawie 50 cm, a czasami nawet 1 metra. Może w nich żyć do 7000 owadów. Jest to najpopularniejszy i najdłużej żyjący gatunek os.
    - Osa dachowa/niemiecka – buduje gniazda podziemne z szarego zbutwiałego ale nie spróchniałego drewna, dlatego ma kolor szary. Robotnice poszerzają gniazdo wynosząc grudki ziemi, małe kamyczki czy korzonki w żuwaczkach na zewnątrz. Najdłużej aktywny gatunek os. Osy krążą w promieniu kilku metrów od gniazda i po zlokalizowaniu intruza przystępują do ataku. Osa dachowa jest najbardziej agresywnym gatunkiem polskich os.
    - Osa rudawa - buduje podziemne gniazda, ostatnio również na strychach czy szopach. Od innych os odróżnia ją czerwone zabarwienie pierwszego i drugiego tergitu (segmentu odwłoka).
    - Osa leśna – gniazdo buduje w miejscach pogrążonych w półmroku, w zagłębieniach terenu, pod korzeniami jak również na gałęziach drzew, w dziuplach czy ciemnych zakamarkach budynku. Gniazdo nie jest duże, żyje w nim około 350 owadów.
    - Osa saksońska – kuliste gniazda buduje w zabudowaniach, na strychach, pod drewnianymi dachami, w opuszczonych ulach, czasami również na gałęziach w lasach czy w dziuplach. Gniazdo zawsze nadziemne. Barwa gniazda jest ciemnoszara. Średnica gniazda to 10-30 cm i żyje w nim 200-300 owadów. Rodzina osy saksońskiej najwcześniej wchodzi w okres pełnego rozwoju najwcześniej zamiera. Osa ta nie jest agresywna.
    - Osa średnia – budują gniazda nadziemne w zaroślach, żywopłotach, konarach drzew w parkach i na skraju lasów. Kolor gniazda to ciemnoszary.
  • Przy karmieniu larw zachodzi zjawisko zwane trofalaksją (wymiana pokarmu między osobnikami w obrębie rodziny). Larwa do której zbliża się robotnica z pokarmem, wydziela kropelkę śliny, która jest zlizywana przez robotnicę. Gdy panują niekorzystne warunki atmosferyczne i robotnice nie mogą wylatywać z gniazda po pokarm, wtedy są karmione w ten sposób przez larwy.
  • Samice os posiadają żądło. Wstrzykują nim jad by zabić ofiary lub w czasie samoobrony. Użądlenie powoduje ból, pieczenie i obrzęk. U osób uczulonych na jad mogą wystąpić nudności, wymioty, dreszcze, biegunki i duszności. U osób mocno wrażliwych na jad może wystąpić pokrzywka i swędzące bąble na ciele, trudności z oddychaniem, spadek ciśnienia, niewyczuwalne tętno, niewydolność nerek i arytmia serca. Może nastąpić zgon.




Na podstawie:
Barbara Taylor, Jen Green, John Farndon - "Świat owadów"
Heiko Bellmann - "Atlas owadów
Jiri Zahradnik - "Przewodnik owady"
Noel Tait - "Owady i pajęczaki"
Radomir Jaskuła - "Atlas owadów i pajęczaków Polski"
Witold Petryka – "Natura i Zdrowie" czerwiec 2017, lipiec 2017, kwiecień 2018, lipiec 2018,
Rośliny i zwierzęta cz. 3, klucz do rozpoznawania

Zdjęcia i filmik: ja

niedziela, 18 listopada 2018

Nartniki (Gerris spp.)



Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Pluskwiaki (Hemiptera)
Rodzina: Nartnikowate (Gerridae)
Rodzaj: Gerris
Gatunek: Nartnik powierzchniowiec (Gerris gibbifer), Nartnik duży (Gerris lacustris)

  • W Polsce występuje 8 gatunków nartników z rodzaju Gerris. Bardzo trudno jest rozróżnić poszczególne gatunki nartników.
  • Długość ciała: od 10 do 17 mm.
  • Występowanie: na powierzchni zbiorników wodnych, stojące i wolno płynące wody.
  • Pożywienie: owady żyjące w wodzie lub takie, które spadły do wody. Gdy owad, który wpadnie do wody próbuje się z niej wydostać wywołuje drgania fal. Fale te odbierają nartniki za pomocą stóp. Podpływają wówczas do takiego owada i wbijają w jego ciało kłujkę, którą wpuszczają enzymu trawienne. Później wysysają go.
  • Rozmnażanie: przeobrażenie niezupełne. Po kopulacji samica składa jaja pod powierzchnią wody, które przykleja galaretowatą wydzieliną do roślin. Larwy wypływają na powierzchnię i żyją tak jak dorosłe owady. Zimują owady dorosłe w pobliżu wody. Wytwarzają białawą osłonkę w której hibernują wśród suchych liści lub w mchu.
  • Okres występowania imago: cały rok.
  • Nartniki ślizgają się po powierzchni wody, dzięki wykorzystaniu napięcia powierzchniowego. Na spodniej stronie odnóży znajdują się włoski, które zapobiegają zatonięciu owada.
  • Osobniki pokolenia letniego nie latają, natomiast nartniki zimujące potrafią latać.


Na podstawie:
Jiri Zahradnik - "Przewodnik owady"
Heiko Bellmann - "Atlas owadów
Robert J. Dzwonkowski - "Poznajemy owady"
Grzegorz Tończyk - "Atlas owadów i pajęczaków Polski"
Barbara Taylor, Jen Green, John Farndon - "Świat owadów"
Robert Pucek - "Tajemnice polskiej przyrody"
Rośliny i zwierzęta cz. 3, klucz do rozpoznawania

zdjęcia: ja

poniedziałek, 12 listopada 2018

Namiotniki (Yponomeuta spp.)



Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Motyle (Lepidoptera)
Rodzina: Namiotinkowate (Yponomeutidae)
Rodzaj: Yponomeuta
Gatunek: np.: Namiotnik owocowiaczek (Yponomeuta padella), Namiotnik czeremszaczek (Yponomeuta evonymella), Namiotnik jabłoniaczek (Yponomeuta malinellus)

  • W Polsce występuje kilka bardzo podobnych do siebie motyli z rodziny namiotnikowatych.
  • Rozpiętość skrzydeł: od 16 do 25 mm.
  • Występowanie: ogrody, sady, parki.
  • Pożywienie: gąsienice obgryzają pąki drzew, a później liście.
  • Rozmnażanie: przeobrażenie zupełne. Samice składają jaja na głogu, śliwie, czeremsze, jabłoni, gruszy – w zależności od gatunku i pokrywają je kleistą wydzieliną. Gąsienice oplatają liście nićmi oprzędu. Tam żerują i tam się też przepoczwarzają.
  • Okres występowania imago: od czerwca do września (zależy od gatunku).

 

Na podstawie:
Jiri Zahradnik - "Przewodnik owady"
Internet

zdjęcia: ja

wtorek, 6 listopada 2018

Zawijak żółtawy (Enoplognatha opata)



Gromada: Pajęczaki (Arachnida)
Rząd: Pająki (Araneae)
Rodzina: Omatnikowate (Theridiidae)
Rodzaj: Enoplognatha  
Gatunek: Zawijak żółtawy (Enoplognatha opata)

  • Długość ciała: od 6 do 7 mm.
  • Występowanie: ogrody, parki, łąki, skraje lasów, nieużytki.
  • Pożywienie: buduje sieć dzwonowatą lub nieregularną. Żywi się owadami złapanymi w sieci, często większymi niż on sam i uzbrojonymi np. pszczoły, osy (prawdopodobnie ma silny jad, ale jego szczękoczułki oczywiście nie przebiją ludzkiej skóry).
  • Rozmnażanie: samiec szarpie siecią samicy, dając znaki o swojej obecności. Samica czasami pożera samca po kopulacji. Samica łączy pajęczyną liście i w powstałym "domku" umieszcza kokon, którego strzeże.
  • Okres występowania: od marca do października

 

Na podstawie:
Heiko Bellmann - "Pająki"
Radomir Jaskuła - "Atlas owadów i pajęczaków Polski"
Internet

zdjęcia: ja

czwartek, 1 listopada 2018

Gniłun (Helophilus trivittatus)



Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Muchówki (Diptera)
Rodzina: Bzygowate (Syrphidae)
Rodzaj: Helophilus  
Gatunek: Gniłun (Helophilus trivittatus)

  • Długość ciała: od 14 do 18 mm.
  • Występowanie: łąki, polany, ogrody, skraje lasów, tereny ruderalne.
  • Pożywienie: pyłek i nektar kwiatów. Preferuje kwiaty o barwie fioletowej i żółtej. Larwy odżywiają się filtrowanymi z wody drobinkami organicznymi.
  • Rozmnażanie: przeobrażenie zupełne. Samica składa jaja do błotnistych wód, gdzie żyją i rozwijają się larwy gniłuna.



Na podstawie:
Internet

zdjęcia: ja

wtorek, 30 października 2018

Omacnica złotowianka (Pyrausta aurata)



Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Motyle (Lepidoptera)
Rodzina: Wachlarzykowate (Crambidae)
Rodzaj: Pyrausta  
Gatunek: Omacnica złotowianka (Pyrausta aurata)

  • Rozpiętość skrzydeł: od 16 do 20 mm.
  • Występowanie: łąki, polany, ogrody, pastwiska i skraje lasu.
  • Pożywienie: owady dorosłe nektar. Larwy żerują główni na lebiodkach, macierzankach, szałwii i  miętach.
  • Rozmnażanie: przeobrażenie zupełne. Występują dwa pokolenia w ciągu roku. Gąsienice żyją w sieci i tam też odbywa się przepoczwarzenie. Gąsienice drugiego pokolenia zimują.
  • Okres występowania imago: od maja do sierpnia

Na podstawie:
Internet

zdjęcie: ja

czwartek, 25 października 2018

Biedronka wrzeciążeczka (Oenopia conglobata)



Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Chrząszcze (Coleoptera)
Rodzina: Biedronkowate (Coccinellidae)
Rodzaj: Oenopia
Gatunek: Biedronka wrzeciążeczka (Oenopia conglobata)

  • Długość ciała: od 35 do 50 mm.
  • Występowanie: lasy, parki, ogrody, w koronach drzew.
  • Pożywienie: owady dorosłe i larwy są afidofagami (czyli żywią się mszycami)
  • Rozmnażanie: przeobrażenie zupełne. Zimują owady dorosłe w dziuplach lub zakamarkach kory.
  • Okres występowania imago: prawie cały rok. Nawet zimą gdy jest ponad 5°C.


Na podstawie:
Internet

zdjęcie: ja